Homeopathie en Nux Vomica

Een aantal jaren geleden kwam een directeur van een middelgroot bedrijf op mijn spreekuur met maagklachten en slaapproblemen. “Ik ben veel te ongeduldig”, zei hij. “Op weg hierheen in de auto zit ik me op te winden als mensen te traag optrekken bij het stoplicht. Het ergert me mateloos om opgehouden te worden. Afhankelijk zijn van anderen vind ik vreselijk. Zelfs die paar minuten dat ik in de wachtkamer moest wachten, duurden me al veel te lang.”

Een aantal jaren geleden kwam een directeur van een middelgroot bedrijf op mijn spreekuur met maagklachten en slaapproblemen. “Ik ben veel te ongeduldig”, zei hij. “Op weg hierheen in de auto zit ik me op te winden als mensen te traag optrekken bij het stoplicht. Het ergert me mateloos om opgehouden te worden. Afhankelijk zijn van anderen vind ik vreselijk. Zelfs die paar minuten dat ik in de wachtkamer moest wachten, duurden me al veel te lang.”

Een lang, diepgravend gesprek was duidelijk niet aan hem besteed, dat vond hij maar tijdverspilling. “Geef me nu maar wat van die homeopathische wonderkorrels, dan kan ik weer verder.” Af en toe een paar korrels Nux vomica hebben hem minder gejaagd gemaakt. Hij is veel rustiger nu, relaxter en kan nu meer tijd nemen voor zijn werknemers, maar ook voor zijn gezin.

De braaknoot
Net als heel veel andere homeopathische geneesmiddelen wordt Nux vomica gemaakt uit een natuurproduct, namelijk uit het strychnine bevattende zaad van de Strychnos nux vomica, oftewel de braaknoot.
Het type mens dat veel baat kan hebben bij het homeopathische geneesmiddel Nux vomica is gemakkelijk te herkennen. Het zijn harde werkers met een vurig temperament, die veel te veel hooi op hun vork nemen. Ze kunnen niet stil zitten en hebben een hekel aan niets doen. Ze hebben de neiging zichzelf op de been te houden met veel koffie, drank en/of sigaretten.

Hun zenuwstelsel (en hun humeur!) raken overprikkeld en geïrriteerd, ze gaan zich aan alles ergeren, zelfs het verdragen van licht of geuren gaat niet meer. Vervolgens komt de Nux vomica-patiënt op het spreekuur met allerlei lichamelijke klachten, zoals verkoudheden, hoofdpijn (vaak is dat pijn bovenin het hoofd, “alsof er een spijker in geslagen wordt”), slaapproblemen, maagpijn en verstopping.

Het moderne leven
Rond 1900 werd door de toenmalige homeopathische artsen Nux vomica al gezien als een geneesmiddel dat bij uitstek paste bij klachten die ontstonden door het jachtige (!) leven in die tijd. De Materia Medicaboeken uit die tijd vermelden:

“De typische Nux vomica-patiënt is tamelijk mager, snel, actief, nerveus en prikkelbaar. Hij verricht veel mentale arbeid, staat geestelijk onder spanning en leidt een zittend leven. Het grootste deel van de dag zit hij achter een bureau, hij moet veel met zijn hoofd werken en is onderhevig aan de zorgen en spanningen die bij het zakenleven horen. Dit drijft hem tot het, soms overmatige, gebruik van koffie en wijn, of tot veel roken, ten einde de spanningen de baas te worden, zo hij al weerstand heeft kunnen bieden aan andere drugs. Als bij het uitkleden een kledingstuk achter een knoopje blijft haken, trekt hij het er uit kwaadheid vanaf en als een stoel hem in de weg staat, schopt hij hem omver.”

Dit Nux vomica-beeld van extreem ongeduld en irritatie werd ruim honderd jaar geleden vooral bij mannen herkend, maar in onze tegenwoordige tijd waarin ook vrouwen en zelfs kinderen agenda’s hebben met strak geplande tijdschema’s, zullen steeds meer mensen dit bijzondere homeopathische middel nodig hebben.

Homeopathie en Fosfor

Eerder heb ik in deze rubriek de homeopathische eigenschappen belicht van de plant Pulsatilla (het wildemanskruid) en van slangen zoals Lachesis (de bosmeesterslang). Deze keer aandacht voor een bijzonder mineraal, nummer 15 in het periodiek systeem der elementen en ontdekt in 1669: fosfor.

Eerder heb ik in deze rubriek de homeopathische eigenschappen belicht van de plant Pulsatilla (het wildemanskruid) en van slangen zoals Lachesis (de bosmeesterslang). Deze keer aandacht voor een bijzonder mineraal, nummer 15 in het periodiek systeem der elementen en ontdekt in 1669: fosfor.

Drager van licht
Het element fosfor is de enige niet-radioactieve stof die in staat is licht voort te brengen (het Griekse phosphorus betekent lichtbrenger, lichtdrager), in het donker gloeit het op en omdat het zeer ontvlambaar is, werd het veel in lucifers en vuurwerk gebruikt.
Fosfor komt voor in onze botten en tanden en als onderdeel van hormonen en B-vitamines; de belangrijkste voedingsbronnen zijn vlees, vis, melk, kaas, eieren, volkorenprodukten, peulvruchten en noten. Als iemand een gebrek heeft aan fosfor komt niet alleen de energievoorziening van zijn lichaam in gevaar, maar ook de opbouw van weefsels, met name het zenuwstelsel.

Fosfortype
Als de giftige stof fosfor homeopathisch wordt bewerkt (“gepotentieerd”) verliest het zijn schadelijke werking, maar wat overblijft is een krachtig homeopathisch geneesmiddel dat het best past en werkt bij het klassieke fosfortype: het zijn vaak lange mensen, slank en goed gebouwd; hun huid is fijn en bleek (“als porselein”), het haar is dun en zacht met een natuurlijke rossige of kastanjebruine glans. Hun ogen schitteren snel bij opwinding en worden vaak omrand door fraai gevormde wenkbrauwen en lange wimpers. Fosformensen zijn meevoelend, belangstellend en kunnen zo gevoelig voor sferen en emoties zijn dat ze helderziende gaven ontwikkelen. Ze zoeken een warm contact en een goede verstandhouding met iedereen in hun omgeving. Als ze goed in hun vel zitten zijn ze open, hartelijk, enthousiast en opmerkzaam.

Lichamelijk concentreren klachten zich vaak in het zenuwstelsel, de luchtwegen en de maag, wondjes genezen in het algemeen wat traag, ze bloeden snel en lang (bloedneuzen, menstruatie, verwondingen). Ze hebben veel slaap nodig, liggen liever niet op de linkerzij en ze houden van chocola, ijs, kaas en hartig voedsel.

Schotelantenne
Communicatie is misschien wel het belangrijkste kenmerk van de lichtbrengende fosfor, daarom houden fosformensen van praten, contacten leggen, toneelspelen, musiceren, studeren en reizen. Door hun enthousiasme, behoefte aan gezelschap en hulpvaardigheid kunnen ze vlot opgaan in een nieuwe omgeving en maken ze snel nieuwe vrienden.

Problemen kunnen ontstaan door de constante stroom informatie die dag en nacht hun fantasie en zintuigen prikkelt. In dat opzicht vergelijk ik fosformensen vaak met een schotelantenne: alle signalen uit de hele wereld moeten voldoende gebufferd en van elkaar gescheiden worden om een goed beeld op te leveren. Als bij een fosfortype dit proces verstoord raakt wordt het zenuwstelsel al gauw volledig overprikkeld. Dit leidt tot uitputting, letterlijk opgebrand raken, er blijft geen energie meer over. Er kunnen ook gemakkelijk angsten ontstaan, bij kinderen voor onweer, donker en alleen zijn en bij volwassenen angst voor ziekte, kanker en de dood.

Als met een homeopathische dosis fosfor hun schotelantenne weer goed staat afgesteld behoren “fosfors” tot de meest gezellige, vrolijke en meelevende mensen die we kennen.

Homeopathie en Pulsatilla

De trouwe lezers van dit stukje hebben zich vast wel eens afgevraagd wat precies dat bosje wildemanskruid is dat het kereltje in de bijgaande cartoon aangeboden krijgt. Windbloem en paasanemoon (het plantje bloeit in het wild rond Pasen) zijn andere namen voor het wildemanskruid, de latijnse naam is Pulsatilla nigricans of Anemone pratensis. Pulsatilla groeit op zonnige plaatsen op zanderige grond en komt inheems voor in Scandinavië en Centraal-Europa. De verse plant heeft een bittere, scherpe smaak en brandt op de tong en in de keel als ze wordt gekauwd. In de geneeskunde van de 18e eeuw werd ze al gebruikt bij de behandeling van staar, maagzweren, tandrot en depressies.

De trouwe lezers van dit stukje hebben zich vast wel eens afgevraagd wat precies dat bosje wildemanskruid is dat het kereltje in de bijgaande cartoon aangeboden krijgt. Windbloem en paasanemoon (het plantje bloeit in het wild rond Pasen) zijn andere namen voor het wildemanskruid, de latijnse naam is Pulsatilla nigricans of Anemone pratensis. Pulsatilla groeit op zonnige plaatsen op zanderige grond en komt inheems voor in Scandinavië en Centraal-Europa. De verse plant heeft een bittere, scherpe smaak en brandt op de tong en in de keel als ze wordt gekauwd. In de geneeskunde van de 18e eeuw werd ze al gebruikt bij de behandeling van staar, maagzweren, tandrot en depressies.

Jantje lacht, Jantje huilt
Het homeopathische geneesmiddel dat van Pulsatilla wordt gemaakt, past het best bij aanhankelijke, zorgzame, vriendelijke, emotionele mensen die het ene moment vrolijk en blij kunnen zijn en het volgende moment tranen met tuiten huilen om een verdrietig voorval, ze vinden het heerlijk om getroost te worden. Pulsatilla-typen zijn vaak moederlijke, gezellige vrouwen die makkelijk vriendschap sluiten, maar het moeilijk vinden om confrontaties aan te gaan en boosheid te uiten, waardoor ze wat besluiteloos en meegaand kunnen overkomen. Ze zijn dikwijls mollig met blond haar, hebben weinig dorst en een hekel aan zwaar, vet eten; van warme afgesloten ruimtes moeten ze niets hebben, ze kunnen niet zonder frisse lucht.

Homeopathische toepassing
In de praktijk is Pulsatilla een middel dat bij honderden klachten en kwalen uitkomst biedt, het hoort tot de absolute top-tien van belangrijkste homeopathische geneesmiddelen in de wereld. Heel succesvol is de toepassing bij hormonale klachten bij vrouwen zoals menstruatieproblemen, traag verlopende bevalling, overgangsklachten, zwangerschapsmisselijkheid, acné in de puberteit, etc. Bij Pulsatilla-kinderen staan neusverkoudheden, oorontstekingen, hoesten en andere luchtwegproblemen op de voorgrond. Het kind is gevoelig voor weersveranderingen, vat snel kou maar wil toch het liefst buiten spelen; bij een verkoudheid is er veel dik slijm en het kind wordt huilerig en wil geknuffeld worden. Eén dosis Pulsatilla doet hier vaak wonderen.

Ranonkels
Pulsatilla is niet het enige lid van de Ranonkel-plantenfamilie dat homeopathisch wordt gebruikt: Ridderspoor (Staphysagria) werkt prachtig bij klachten die ontstaan door opgekropte boosheid, zoals maagpijn en hoofdpijn, maar ook bij blaasontsteking na catheterisatie is het een eerstekeus homeopathisch middel. Monnikskap (Aconitum) is één van de beste middelen bij acute angstsituaties die gepaard gaan met hartkloppingen en hyperventilatie.

Er zijn nog veel meer ranonkels die we homeopathisch toepassen zoals Akelei, Boterbloem, Clematis, Helleboris en Adonis; kenmerkend voor al deze planten is dat ze het best passen bij mensen die onrecht en ruwheid slecht verdragen, met hun inlevingsvermogen voor mensen en dieren in nood wint hun gevoel het van hun verstand. Een homeopathische behandeling met Pulsatilla of een ranonkelfamilielid stimuleert de van nature bij hen aanwezige veerkracht en brengt balans in hun gevoelige emoties.

Homeopathie en slangen

Veel mensen denken dat homeopathische middelen bereid worden uit planten, maar dat is slechts ten dele zo. Alles wat de natuur te bieden heeft en een giftige werking heeft op de mens kan na een grondige bewerking (het potentiëren) als homeopathisch geneesmiddel worden ingezet. Niet alleen planten, maar ook mineralen en elementen, ziekteprodukten en dierlijke middelen worden in de homeopathie veel gebruikt.

Veel mensen denken dat homeopathische middelen bereid worden uit planten, maar dat is slechts ten dele zo. Alles wat de natuur te bieden heeft en een giftige werking heeft op de mens kan na een grondige bewerking (het potentiëren) als homeopathisch geneesmiddel worden ingezet. Niet alleen planten, maar ook mineralen en elementen, ziekteprodukten en dierlijke middelen worden in de homeopathie veel gebruikt.

Dierenmiddelen
Mensen die passen bij een homeopathisch middel uit het dierenrijk vertonen (vooral op het moment dat ze ziek zijn) een heftig, opvallend gedrag; ze zijn vaak expressief, aandacht trekkend en zoeken strijd en competitie met hun omgeving. Een aantal diersoorten waarvan meestal het gif of een ander afscheidingsproduct in de homeopathische geneeskunde worden toegepast zijn:
insekten: o.a. de honingbij, de paardenwesp, keversoorten zoals de Spaanse vlieg, luizen, mieren en zelfs de kakkerlak!
spinnen: zowel de gewone kruisspin als giftiger soorten zoals de vogelspin, de wolfspin, de zwarte weduwe en de sinaasappelspin worden in de homeopathie gebruikt.
zeedieren: de bekendste middelen uit de wereld van de zeedieren zijn de kreeft, bloedkoraal, kwal, purperzeeslak en zeester; homeopathisch verreweg het meest toegepaste zeedier is de Sepia, de zeekat, een inktvis waarvan de inkt uit de inktbuidel een fantastisch geneesmiddel biedt voor hormonale stoornissen bij vrouwen.

Ook moet u niet vreemd opkijken van homeopathische middelen die van oorsprong uit de schorpioen, het stinkdier, de bever, de potvis of de Amerikaanse adelaar komen!

Slangen
Een bijzondere plaats in de homeopathie nemen de slangenmiddelen in; in de hele wereld worden ze ingezet bij klachten als hooikoorts, menstruatiestoornissen, hoofdpijnen, maar ook bij neurologische aandoeningen (verlammingen, beroertes), bloedingen en trombose. Momenteel worden circa 10 slangen regelmatig homeopathisch toegepast waaronder de lanspuntslang, de koperkop, de adder, de koraalslang, de brilslang (cobra) en de ratelslang.

Lachesis
Het meest toegepaste homeopathische slangenmiddel wordt bereid uit het gif van de Zuid-Amerikaanse bosmeesterslang, de lachesis muta of surucucu (genoemd naar het zoemende geluid dat ze maakt als ze op haar prooi wacht). Lachesis-mensen beleven emoties intens en ze laten dat ook merken: ze praten veel en gepassioneerd (het liefst ondersteund door veel koffie of alcohol), ze zijn scherpzinnig en ambitieus, ze kunnen buitengewoon hartelijk zijn maar ook overspoeld worden door heftige jaloezie. Het zijn nachtmensen die niets van hitte of te veel zonnewarmte moeten hebben, strakke kleding verdragen ze slecht (vooral rond de hals).

Opmerkelijk is dat de aandoeningen van mensen die Lachesis nodig hebben (zoals bloedneuzen, keelontstekingen, eierstokproblemen, steenpuisten, hartklachten, migraine) vaak aan de linkerkant van het lichaam zitten.
Verder is dit bijzondere slangenmiddel één van de belangrijkste homeopathische geneesmiddelen bij premenstruele klachten en opvliegers bij vrouwen in de overgang. Eén enkele dosis van de bosmeesterslang kan de enorme vitaliteit van deze mensen weer in harmonie brengen.

Kindertypes

In de vorige aflevering heb ik een aantal homeopathische signalementen besproken; deze zijn belangrijk voor de keuze van het beste homeopathische geneesmiddel, omdat de specifieke kenmerken van een patiënt minstens even belangrijk zijn als de symptomen van zijn ziekte. Bij kinderen is dit nog duidelijker; hier is immers het natuurlijke beeld vaak nog in volle omvang waar te nemen en niet verstoord door langdurig medicijngebruik, operaties of overmatige beleefdheid.

In de vorige aflevering heb ik een aantal homeopathische signalementen besproken; deze zijn belangrijk voor de keuze van het beste homeopathische geneesmiddel, omdat de specifieke kenmerken van een patiënt minstens even belangrijk zijn als de symptomen van zijn ziekte. Bij kinderen is dit nog duidelijker; hier is immers het natuurlijke beeld vaak nog in volle omvang waar te nemen en niet verstoord door langdurig medicijngebruik, operaties of overmatige beleefdheid.

Ter illustratie een aantal veel gebruikte homeopathische middelen en het bijbehorende type kind:

Calcium carbonicum:
een stevig, mollig kind met slappe spieren, kan wat traag en sloom overkomen, laat met tandjes krijgen en leren lopen; kan angstig (spoken, monsters) en nerveus zijn vooral voor het slapen gaan; kinderen die altijd maar snotterig zijn, snel transpireren, trage stoelgang, dol op ijs en eieren.

Silicea (siliciumoxyde):
een fijngebouwd, tenger, kouwelijk kind dat snel in zijn schulp kruipt maar ook behoorlijk koppig kan zijn; lust geen melk of moet ervan overgeven, kan vaak heftig reageren op inentingen; vaak verkouden, oorontstekingen, slecht genezende wondjes; bij oudere kinderen: acné.

Pulsatilla (wildemanskruid):
zachtaardig, lief en verlegen kind; vaak blond haar en blauwe ogen; wil graag geknuffeld worden, stemming kan snel omslaan (Jantje lacht, Jantje huilt); drinkt weinig, kan niet tegen vet eten; het kind kan slecht tegen warmte, het wordt dan lusteloos en hangerig.

Sulfur (zwavel):
ongeduldige, prikkelbare kinderen met een ruwe huid en vaak rode lippen, oogranden, oren; ze weten alles beter en hebben een hekel aan inmenging, ze zitten vol plannen en fantasieën; enorme zoetekauw, diarree door melk.

Chamomilla (kamille):
het kind is volstrekt onhandelbaar en niet tot bedaren te brengen; meestal is er een soort razernij ten gevolge van oorpijn, buikpijn of het doorkomen van een tandje; het wil constant rondgedragen worden, anders is er geen land mee te bezeilen.

Vaak reageren kinderen snel en goed op het juiste homeopathische geneesmiddel; ze ontwikkelen zich daarna wat vlotter, gaan beter slapen en ouders en omgeving zien dat het kind energieker en blijer is.

Homeopathisch signalement

Bij drogist en apotheek wordt de keus aan homeopathische complexmiddelen en kruidenpreparaten steeds groter. Het lijkt wel of iedere firma voor elke afzonderlijke klacht zijn eigen geneesmiddelcombinatie heeft samengesteld. Bij huis, tuin en keukenkwaaltjes geven deze preparaten wel verlichting maar het effect is vaak tijdelijk.

Voor een langdurig herstel komt meer kijken. Of het nu gaat om een simpele klacht of een ernstiger chronische ziekte, een homeopathisch arts kijkt voor het beste geneesmiddel naar het zogenaamde constitutie-type van de patiënt, dit is het homeopathische signalement van de karakteristieke eigenschappen van de patiënt en zijn ziekte.

Bij drogist en apotheek wordt de keus aan homeopathische complexmiddelen en kruidenpreparaten steeds groter. Het lijkt wel of iedere firma voor elke afzonderlijke klacht zijn eigen geneesmiddelcombinatie heeft samengesteld. Bij huis, tuin en keukenkwaaltjes geven deze preparaten wel verlichting maar het effect is vaak tijdelijk.

Voor een langdurig herstel komt meer kijken. Of het nu gaat om een simpele klacht of een ernstiger chronische ziekte, een homeopathisch arts kijkt voor het beste geneesmiddel naar het zogenaamde constitutie-type van de patiënt, dit is het homeopathische signalement van de karakteristieke eigenschappen van de patiënt en zijn ziekte.

Ter illustratie een aantal homeopathische geneesmiddelen en (zeer in het kort) het type mens dat erbij past:

Sulphur (zwavel):
– vol filosofische bespiegelingen; kritisch; slordig; houdt van zoet en niet van melk; huidproblemen.

Nux vomica (braaknoot):
– perfectionist; zittend leven; overvolle agenda; geïrriteerd bij tegenspraak; rugklachten; snel verkouden; obstipatie met constante aandrang; behoefte aan koffie en alcohol.

Pulsatilla (wildemanskruid):
– zacht, vriendelijk, toegeeflijk; snel in tranen; snel wisselende stemmingen; behoefte aan troost; hekel aan warmte, wil frisse lucht; afkeer vet eten; spataderen; klachten rond menstruatie, overgang, zwangerschap.

Sepia (zeekat, een inktvis):
– snel geprikkeld, scherpe tong; wil niet getroost worden; koukleum; rood haar, sproeten; kloofjes in de onderlip; houdt van dansen en duursport; behoefte aan zuur; menstruatieproblemen.

Natrium muriaticum (zout):
– gesloten; in zichzelf gekeerd door oud zeer; kan moeilijk huilen; dorst; behoefte aan zout; koortsuitslag; migraine; vettig gezicht; wil niet getroost worden.

Lachesis (bosmeesterslang):
– spraakwaterval; gepassioneerd, jaloers; last van warmte, opvliegers in de overgang; keelklachten en eierstokproblemen (meestal linkszijdig).

Volgende keer zal ik een aantal kindertypes met de daarbij passende homeopathische middelen behandelen.